Castreren van een hengst: Welke manier is geschikt?

Het castreren van een hengst kan op verschillende manieren gebeuren. Elke methode heeft voor- en nadelen en een verschillend prijskaartje. Welke methode is het geschiktst?

Door Danse Sonneveld, paardenarts bij Dierenartsenpraktijk Krommerijnstreek. Gepubliceerd in vakblad Veehouder en Veearts.

Er zijn verschillende manieren voor het castreren van een hengst. Niet alle methodes zijn even geschikt voor elke hengst en het maakt bijvoorbeeld uit of het gaat om een klophengst (één of beide testikels zijn dan niet ingedaald) of een hengst die al wat ouder is en gedekt heeft. In dit stuk bespreken we in grote lijnen de bestaande methodes. De dierenarts kan advies geven welke methode voor een hengst het geschiktst is.

Halfbedekte methode

Dit is waarschijnlijk de bekendste methode die vaak op locatie wordt uitgevoerd. Het paard wordt in slaap gebracht en op zijn zij gelegd. Het bovenliggende been wordt naar voren uitgebonden, er wordt lokale verdoving in de testikels gespoten en het operatiegebied wordt goed schoongemaakt. Via twee snedes in de balzak worden de testikels naar buiten gebracht, ze zijn dan nog verbonden met het lichaam via de zaadstreng. Die bevat onder andere grote bloedvaten, zenuwen en de zaadleider, en wordt met een speciale tang gekneusd zodat de kans op bloedingen zo klein mogelijk wordt. Ook legt de dierenarts met twee hechtdraden nog een strak aangetrokken knoop om de zaadstreng. Daarna worden de zaadstrengen doorgeknipt en de wonden opengelaten. De ingreep zelf duurt kort (ongeveer 15 minuten), maar het in slaap brengen en wakker worden neemt meer tijd in beslag. Het weiland is een zeer geschikte plaats voor de operatie: schoon, zacht en grip bij het opstaan na de narcose. Let wel op dat er niet vlakbij een sloot of hek is, paarden reageren soms nogal onvoorspelbaar tijdens het wakker worden. Om het risico van de narcose zo klein mogelijk te maken, kan er ook voor gekozen worden deze operatie onder kliniekomstandigheden uit te voeren.

Bedekte methode via de lies

Deze methode wordt eigenlijk altijd onder kliniekomstandigheden uitgevoerd. Redenen hiervoor zijn dat het nog belangrijker is dat er zo steriel mogelijk wordt gewerkt en dat paard op de rug moet liggen (dit lukt zonder speciale operatietafel niet goed). Als een paard op zijn rug ligt, is het ademhalen voor een paard moeilijker dan als hij rechtop staat; in een operatieruimte kan het paard makkelijk zuurstof toegediend krijgen en kan er eventueel beademd worden met behulp van speciale apparatuur. Er is een speciale ruimte aanwezig om het paard in slaap te brengen en weer te laten opstaan, dit verminderd problemen tijdens het in slaap brengen en wakker worden na de operatie. Als het paard in slaap is gebracht, wordt hij op zijn rug gelegd. De snedes worden in de lies gemaakt op de plek waar de zaadstreng loopt. Vervolgens is de procedure ongeveer hetzelfde als bij de halfbedekte methode, maar de testikels worden via deze snede naar buiten gehaald. Daarnaast worden de wonden nu wel gehecht. Dit gebeurt met oplosbaar hechtmateriaal zodat de hechtingen niet verwijderd hoeven te worden. Vanwege het hechten duurt de ingreep ook wat langer, ongeveer 30 minuten. Voor al wat oudere hengsten (ouder dan twee jaar) met een meer ontwikkeld geslachtsapparaat is deze methode het meest geschikt. De halfbedekte methode geeft bij oudere hengsten een verhoogde kans op complicaties, zoals veel zwelling of bloeding. Sommige klophengsten (de testikels zijn dan niet goed ingedaald) kunnen ook via de lies gecastreerd worden, maar alleen als de testikel in het lieskanaal zit. Met een bal in de buikholte is dit niet mogelijk, deze zullen via een kijkoperatie gecastreerd moeten worden.

Onbedekte methode

Bij het staande en vaak suf gemaakte paard dat een praam op heeft, worden de testikels via de balzak verwijderd. Er wordt geen hechtdraad om de zaadstrengen aangebracht en de wonden worden opengelaten. Deze methode wordt door dierenartsen tegenwoordig afgeraden omdat de kans op complicaties vele malen groter is dan bij de andere methodes. Dit komt onder andere doordat er na de ingreep een open verbinding blijft bestaan met de buikholte: vuil kan dan makkelijker naar binnen komen (en een buikvliesontsteking veroorzaken). Daarnaast kan vet uit de buik of zelfs darmen via de wond naar buiten komen. Deze complicaties kunnen dodelijk zijn. Daarnaast zullen de wonden en soms ook de stompen van de zaadstreng sneller kunnen ontsteken doordat tijdens de ingreep vuil/stof van bovenaf (van het paard) steeds in het operatiegebied valt.

Castratie via een kijkoperatie (laparoscopie)

Dit is een zeer specialistische methode die alleen onder kliniekomstandigheden met speciale apparatuur wordt uitgevoerd. Het paard hoeft hiervoor niet onder narcose als beide testikels in de buikholte liggen. De bloedtoevoer naar de testikels wordt afgebonden en doorgesneden zodat het testikelweefsel afsterft. Als de ene bal in de buik ligt en de andere in de lies of gewoon in de balzak, zal het paard toch onder narcose moeten. Via een kijkoperatie een ‘normale’ hengst castreren is een onbetrouwbare methode. Op het moment dat de testikels namelijk netjes zijn ingedaald, komt er ook bloedvoorziening vanuit de balzak naar de testikel en zal deze in sommige gevallen dus blijven functioneren ook al wordt de zaadstreng in de buik doorgehaald.

Deel dit bericht via:
Facebook Twitter LinkedIn Email
Door: Jasper Lentz
Mis geen artikel. Ontvang de tweewekelijkse nieuwsbrief.
E-mail:

1 Reactie op Castreren van een hengst: Welke manier is geschikt?

  1. R Wasmann schreef:

    Beetje gedateerd zinloos verhaal. Halfbedekt in de weide of bak op de rug gaat heel goed en eenvoudig Men heeft zo veel beter overzicht een minder kans op bezoedeling van t operatiegebied. Weide is voor de recovery, mits voldoende ruimte, idelaal qua hygiène en grip.Staande castreren is tandere uiterste een zou verboden moeten worden van wege gevaar voor dierenarts een patiënt. Bovendien niet diervriendelijk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *