❮ Dierziekten-ABC

Hyperlipemie

Hyperlipemie is een moeilijke naam voor een ziekte waarbij er bij een paard te veel vet in het bloed komt. Dit gebeurt wanneer paarden in een situatie komen waarbij zij meer energie nodig hebben dan dat ze op (kunnen) nemen, ook wel een negatieve energiebalans genoemd. Wanneer paarden stoppen met eten, is het normaal dat de vetreserves worden aangesproken om energie te krijgen. Toch gaat dit niet altijd even goed.

Oorzaak

Een normale stofwisseling zorgt ervoor dat in tijden van overvloed voedingsstoffen onder invloed van insuline opgeslagen worden als vetten in vetdepots. In slechte tijden kunnen deze opgeslagen vetten onder invloed van een ander hormoon (glucagon)gemobiliseerd worden en gebruikt worden als energiebron, vaak met de lever als tussenstop. Vetafbraak en een geringe verhoging van de hoeveelheid vet in het bloed zijn dus een normale reactie van het lichaam in slechte tijden. In veel gevallen gaat de afbraak van vet gecontroleerd, echter in sommige gevallen is deze afbraak ongecontroleerd en overdreven. De afbraak van vetten wordt versneld en verhoogd in stressvolle situaties onder invloed van de stresshormonen (catecholamines en glucocorticosteroïden). Ook bij paarden met insulineresistentie is de afbraak van vetten hoger dan normaal en deze paarden zijn vaak in een te ruime voedingstoestand. Wanneer door omstandigheden zoals stress, insulineresistentie en een te ruime voedingscondities de hoeveelheid vetten die afgebroken worden overdreven is, kan een paard bloedvervetting krijgen.

Verschijnselen

Een paard met te veel vet in zijn bloed wil niets meer eten, is erg sloom, wordt snel zwak en speelt vaak nog wel met water, waardoor de indruk ontstaat dat het drinken wel goed gaat. De meeste paarden hebben een royale voedingstoestand en de merries zijn vaak drachtig of er loopt een veulen aan de voet. Geelzucht is een symptoom dat ook vaak gezien wordt en duidt op een leverprobleem en leververvetting.

Verder is het mogelijk dat een paard gaat liggen en niet meer overeind komt. Diarree en een verhoging van de lichaamstemperatuur zijn eveneens verschijnselen die duiden op Hyperlipemie.

Vaak is het mogelijk, in de wat ergere gevallen al met het blote oog, afwijkingen te zien in het bloed van het paard. Als de rode bloedcellen bezinken, kun je een grijze waas zien in het serum of in ergere gevallen is het normaal heldere en gele serum, troebel geel geworden. In minder heftige gevallen en om de mate van bloedvervetting vast te stellen, kan in het laboratorium de hoeveelheid vet in het bloed bepaald worden. Belangrijk is om daarnaast een uitgebreid bloedonderzoek te laten uitvoeren waarbij ook de lever- en nierwaarden bepaald worden. Als complicatie van te veel vet in het bloed kunnen zowel de lever als de nieren vervet raken en niet meer goed functioneren. De dierenarts weet precies wat er onderzocht moet worden.

Behandeling en preventie

Een paard met bloedvervetting is een serieuze zaak en een spoedgeval. Paarden die aan de ziekte lijden, worden zelden uit zichzelf beter en kunnen wanneer een behandeling niet of te laat wordt ingezet overlijden. Paarden met bloedvervetting hebben een negatieve energiebalans en door de vetten in hun bloed stoppen ze vaak helemaal met eten. Een negatieve spiraal die door een dierenarts snel moet worden doorbroken. Belangrijk is om het paard uit de negatieve energiebalans te halen.Aangezien het paard niet eet is dit makkelijker gezegd dan gedaan.

In veel gevallen is er een primaire ziekte die ervoor gezorgd heeft dat het paard is gestopt met eten. Deze ziektes kunnen heel divers zijn, maar je kunt denken aan een worminfectie, een ontstoken darm, bloedvergiftiging of heel iets anders, bijvoorbeeld een slecht gebit. Belangrijk is om het paard uitgebreid te laten onderzoeken en de ziekte ook te laten behandelen.

Aangezien het paard niet meer zelf wil eten en toch uit de negatieve energiebalans gehaald moet worden, is dwangvoeren essentieel. Nu klinkt dwangvoeren minder aangenaam, maar dit houdt in dat er via een sonde meerdere keren per dag hoog energetisch voer, speciale sondevoeding, gegeven wordt.

Het paard krijgt infusen met glucose en eventueel insuline. Door de combinatie van glucose en insuline wordt geprobeerd de stofwisseling weer in balans te brengen, het afbreken van vet te stoppen en deze vetten weer op te laten slaan in het lichaam. Ook zien we vaak dat de zuurtegraad van het lichaam daalt en het paard “zuur wordt”. De zuurtegraad kan met infusen gecorrigeerd worden en een uitgedroogd paard wordt gelijk gehydreerd.

Het is belangrijk dat een paard met hyperlipemie intensief behandeld wordt en goed in de gaten gehouden wordt. Daarnaast kan aan de hand van herhaaldelijk bloedonderzoek de therapie bijgesteld worden. Op een gespecialiseerde kliniek staat deze patiënt dan ook het best. In minder heftige gevallen en in het beginstadium kan eventueel nog thuis geprobeerd worden het paard beter te maken.

Aangezien deze ziekte een slechte prognose heeft, is het heel verstandig om te voorkomen dat je paard of pony deze ziekte oploopt. Bij een ras met verhoogde gevoeligheid (pony’s, ezels, minipaarden en paarden met insulineresistentie) is elk paard dat meer dan een dag niet eet al verdacht. Voorkom stresvolle situaties en een negatieve energiebalans bij deze paarden. Liever geen lange transporten, drastische veranderingen in het (voer)management en zorg voor een goede ontworming. Schakel bij zo’n paard wat slecht tot niet eet gelijk de dierenarts in en begin met het dwang/bijvoeren.

Deel deze pagina via:
Facebook Twitter LinkedIn Email
❮ Dierziekten-ABC

Het Dierziekten-ABC is samengesteld op basis van informatie van verschillende (internet)bronnen, waaronder de GD, NVWA, dierenartsenpraktijken,farmaceutische bedrijven en vakbladen.